Tổng quan về quan trắc môi trường đất
Quan trắc môi trường đất là một trong những bước quan trọng để đảm bảo nguồn tài nguyên đất được sử dụng hiệu quả, an toàn và bền vững. Trong bối cảnh thế giới đang phải trải qua nhiều đợt biến đổi khí hậu và thiên tai khắc nghiệt, việc bảo vệ nguồn tài nguyên đất là hết sức quan trọng và cần thiết. Vậy hãy cùng Indobio tìm hiểu về quan trắc đất và quy trình thực hiện trong bài viết này.
Quan trắc môi trường đất là gì?
Quan trắc môi trường đất là quá trình theo dõi, đánh giá chất lượng đất về các chỉ tiêu vật lý, hóa học và sinh học của đất, nhằm:
- Đánh giá tình trạng chất lượng đất tổng thể
- Hỗ trợ quá trình hoạch định chính sách, quy hoạch và sử dụng đất đảm bảo cho sự phát triển bền vững
- Phòng ngừa và dự đoán các vấn đề liên quan đến suy thoái và ô nhiễm đất
Tần suất quan trắc môi trường đất
Tần suất thực hiện quan trắc môi trường đất cần phù hợp với mục tiêu và điều kiện cụ thể ở mỗi khu vực. Theo Thông tư 33/2017/TT-BTNMT, quan trắc môi trường đất cần được thực hiện như sau:
- Đối với nhóm thông số biến đổi chậm (khả năng trao đổi cation, thành phần cơ giới, cacbon hữu cơ,...) quan trắc tối thiểu 1 lần/3-5 năm
- Đối với nhóm thông số biến đổi nhanh (cation trao đổi, ion hòa tan,...) quan trắc tối thiểu 1 lần/ năm.
Chỉ tiêu quan trắc môi trường đất
Việc lựa chọn các thông số quan trắc môi trường đất phụ thuộc vào mục đích sử dụng đất, vì đối với những loại đất khác nhau sẽ có những yêu cầu và tính chất khác nhau để đáp ứng cho nhu cầu cụ thể. Dưới đây là các thông số vật lý và hóa học có thể xem xét để thực hiện quan trắc chất lượng đất theo QCVN:
| Loại thông số | Thông số |
Thông số vật lý | Thành phần cơ giới |
| Kết cấu đất (đoàn lạp bền trong nước) | |
| Đặc trưng về độ ẩm (Sức hút ẩm tối đa, Độ ẩm cây héo) | |
| Độ xốp | |
| Độ chặt | |
| Dung trọng | |
| Tỷ trọng | |
| Khả năng thấm và mức độ thấm nước | |
Thông số hóa học | pH (H₂O, KCl) |
| Thế oxi hóa khử (Eh hoặc ORP) | |
| N, P, K tổng số | |
| Chất hữu cơ | |
| Lân dễ tiêu, kali dễ tiêu | |
| Cation trao đổi (Ca²⁺, Mg²⁺, K⁺, Na⁺) | |
| Dung tích hấp thu (CEC) | |
| Độ no bazơ (BS%) | |
| Độ dẫn điện, tổng số muối tan | |
| HCO₃⁻ (đất mặn) | |
| Các anion (Cl⁻, SO₄²⁻) | |
| Tỷ lệ % của Na trao đổi (ESP) | |
| Tỷ lệ hấp phụ Na (SAR) | |
| NH₄⁺, NO₃⁻ | |
| Kim loại nặng (Cu, Pb, Zn, Cd, As, Hg, Cr) | |
| Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật (chất trừ sâu bệnh, diệt cỏ tổng hợp) | |
Thông số sinh học | Ví sinh vật |
| Vi khuẩn | |
| Nấm | |
| Giun đất |
Ngoài các thông số cơ bản trên, doanh nghiệp có thể xem xét bổ sung theo kiến nghị của chuyên gia
Quy trình thực hiện quan trắc môi trường đất
Thiết kế chương trình quan trắc môi trường đất
Những thông tin quan trọng mà người thiết kế chương trình quan trắc môi trường đất cần lưu ý bao gồm:
- Kiểu quan trắc
- Địa điểm quan trắc
- Thông số quan trắc
- Thời gian và tần suất quan trắc
- Xây dựng kế hoạch quan trắc
Chương trình quan trắc môi trường đất cần được phê duyệt bởi cơ quan có thẩm quyền trước khi đưa vào thực hiện
Thực hiện chương trình quan trắc môi trường đất
Quá trình thực hiện quan trắc môi trường đất cần được tiến hành theo trình tự sau:
- Chuẩn bị
- Lấy mẫu tại hiện trường
- Bảo quản và vận chuyển mẫu đất
- Phân tích chất lượng đất
- Xử lý số liệu và báo cáo
Nhìn chung, quan trắc môi trường đất là hoạt động đánh giá, giám sát tình trạng đất thông qua việc kiểm tra các đặc tính về vật lý và hóa học trong đất. Hoạt động này giúp đảm bảo việc sử dụng đất hiệu quả, an toàn và bền vững cho môi trường.
